Chỉnh hình răng là gì?
Chỉnh hình răng là một lĩnh vực chuyên khoa răng hàm mặt chuyên về chẩn đoán, dự phòng và điều trị các bất thường của răng và mặt. Điều trị chỉnh hình răng có thể sửa chữa khớp cắn bất thường hay "xấu" thường được gọi là sai khớp cắn

Điều trị chỉnh hình răng cần sử dụng những khí cụ điều chỉnh, thường là các mắc cài. Khí cụ này dùng để:

• Điều chỉnh răng ngay ngắn
• Sửa chữa sai khớp cắn
• Đóng kín các khoảng hở
• Tạo sự hài hòa giữa răng và môi

Chỉnh hình răng còn giúp hỗ trợ cho các điều trị khác trong nha khoa ví dụ như nha khoa thẩm mỹ và cấy ghép răng.
Ở trẻ em, điều trị chỉnh nha còn giúp định hướng sự phát triển xương hàm và quá trình mọc răng vĩnh viễn.

Sai khớp cắn

Phần lớn chúng ta có bất thường về răng ở chừng mực nào đó. Chẳng hạn, răng có thể hơi chen chúc hay bị hở kẽ. Sai khớp cắn chủ yếu gây ra vấn đề vẻ thẩm mỹ nhưng cũng có những trường hợp làm cho việc ăn nhai và nói chuyện trở nên khó khăn.

Sai khớp cắn có thể là do di truyền nhưng không phải tất cả trường hợp. Nguyên nhân khác có thể gây sai khớp cắn là:

• Chấn thương - Khi răng bị gãy hay bị chấn thương chân răng có thể dính liền với xương xung quanh. Vấn để này gọi là cứng khớp (ankylosis) hay là sự dính liền bất thường của chân răng với xương. Nếu điều này xảy ra ở trẻ đang lớn, răng có thể sẽ không mọc đúng vị trí và đưa đến sai khớp cắn.
•  Mút ngón tay hay ngậm núm vú quá lâu - Thói quen này có thể gây ra vấn đề khớp cắn. Chẳng hạn, nó có thể làm cho răng trên nhô rra phía trước quá nhiều so với hàm dưới. Thói quen đẩy lưỡi khi nuốt cũng có thể gây ra vấn đề tương tự.
• Mất răng sữa sớm - Nếu răng sữa mất quá sớm, răng vĩnh viễn không có được sự hướng dẫn và có thể đưa đến mọc lệch. Một số trường hợp răng vĩnh viễn bị chen chúc hay mọc không hoàn toàn. Đôi khi có tình trạng răng vĩnh viễn kế bên răng sữa mất nghiên về phía khoảng trống do mất răng và do đó ngăn cản sự mọc răng vĩnh viễn bên dưới.

Những dấu hiệu nào cảnh báo cần chỉnh hình răng hàm mặt sớm
• Khi có bất thường trong quá trình phát triển của răng, quá trình mọc răng và thay răng sữa, quá trình phát triển và mọc răng vĩnh viễn. Có thể nêu một số ví dụ như: thiếu răng, răng dư, mất răng sữa sớm, răng mọc sai vị trí, răng bị sâu, răng chậm thay
• Có thói quen xấu về răng miệng có thể gây sai lệch khớp cắn. Ví dụ như: mút tay, đẩy lưỡi ra trước hoặc sang bên khi nuốt, mút môi dưới, thở miệng, cắn viết, …
• Có biểu hiện sai khớp cắn
• Sự phát triển lệch lạc hay bất hài hòa giữa xương hàm trên và hàm dưới.
• Những người trong gia đình bố mẹ, anh em có những bất thường về sự phát triển sọ mặt.

Tại sao cần điều trị chỉnh hình răng hàm mặt sớm?
• Chỉnh hình răng mặt sớm giúp cho cung răng và xương hàm phát triển hài hòa bằng cách loại bỏ các trở ngại cho sự tăng trưởng bình thường, điều trị các lệch lạc nhẹ, loại trừ các yếu tố không thuận lợi cho khớp cắn
• Một số trường hợp đơn giản, chỉnh hình răng mặt sớm có thể giúp cho cung răng và xương hàm phát triển bình thường mà không cần một điều trị nào khác.
• Chỉnh hình sớm giúp đơn giản hóa giai đoạn chỉnh hình toàn diện về sau
• Việc chỉnh hình sớm đem lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Nếu chúng ta bỏ qua các lệch lạc ban đầu của trẻ, khớp cắn của trẻ càng lúc càng phát triển theo hướng bất lợi và làm cho quá trình điều trị sau này phức tạp và khó khăn hơn.

Nếu răng mọc lệch mà không được chỉnh hình thì có ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng hay không?
Răng mọc lệch lạc mà không được chỉnh hình thì trước hết người ta nghĩ đến ngay là nó sẽ ảnh hưởng đến vẻ thẩm mỹ của khuôn mặt. Nhưng không chỉ thế nó có ảnh hưởng rất lớn lên chức năng của hệ thống nhai:
• Khớp cắn không tốt sẽ làm giảm chức năng ăn nhai, từ đó dẫn đến những hệ quả khác chẳng hạn như vấn đề tiêu hóa, dinh dưỡng và phát triển cơ thể. Mặt khác, có thể dẫn đến những bệnh lý ở khớp thái dương hàm.
• Răng lệch lạc chen chúc sẽ gây khó khăn trong việc giữ vệ sinh răng miệng, dẫn đến sâu răng và bệnh nha chu
• Ngoài ra còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng khác như phát âm, thở, …

Cần lưu ý gì khi điều trị chỉnh hình răng hàm mặt?
• Sai khớp cắn là vấn đề thuộc về sự phát triển, vì thế cần phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm để giảm thiểu những hệ quả của nó gây ra. Nói cách khác, việc điều trị càng muộn thì càng khó khăn, phức tạp.
• Điều trị chỉnh hình là một điều trị đòi hỏi thời gian lâu dài và cần có sự theo dõi liên tục, đầy đủ. Vì thế cần có sự kiên nhẫn và hợp tác tốt ở người bệnh nhân thì việc điều trị mới đem lại kết quả.
• Điều trị duy trì là rất quan trọng, vì sau khi tháo khí cụ chỉnh hình mô nha chu cần có thời gian để tổ chức lại cấu trúc. Mặt khác, áp lực mô mềm luôn có khuynh hướng gây tái phát tức răng trở về vị trí cũ.
• Cần phải tăng cường vệ sinh răng miệng, vì khi mang khí cụ chỉnh hình thì ít nhiều sẽ gây khó khăn cho việc VSRM. Có thể phải áp dụng một số biện pháp phòng ngừa sâu răng.